Agressietraining onderwijs: rustig blijven voor een klas die meekijkt

Agressie op school ziet er anders uit dan aan een balie. De ander is vaak een leerling, en dus minderjarig. Of het is een ouder die vindt dat zijn kind tekort wordt gedaan. En als het misgaat in de klas, gebeurt dat voor het oog van vijfentwintig anderen.

Dat maakt begrenzen ingewikkelder. Je wil duidelijk zijn, maar je blijft ook de docent van die leerling. En wat je doet is meteen een les voor de rest van de groep.

Wat agressie in het onderwijs anders maakt

Je begrenst een minderjarige

Bij een volwassene kun je een gesprek afkappen. Bij een leerling van veertien ligt dat anders. Je hebt een pedagogische verantwoordelijkheid en je ziet die leerling morgen weer.

In de training oefenen we hoe je een grens stelt die duidelijk is en tegelijk de relatie heel laat. Dat is iets anders dan streng zijn.

De klas kijkt mee

Een conflict met een leerling speelt zich zelden onder vier ogen af. De rest van de groep ziet precies hoe je reageert, en trekt daar conclusies uit over wat er kan.

Je leert hoe je een situatie afhandelt zonder dat het een machtsstrijd wordt waar je voor de groep in vast komt te zitten. En hoe je het gesprek verplaatst naar een moment dat er geen publiek is.

Ouderagressie is een eigen categorie

Een boze ouder is geen leerling. Er zit vaak oprechte zorg onder, maar het komt eruit als druk: aan de balie, in een gesprek over een advies, of in een reeks berichten na schooltijd.

Deze vorm vraagt iets anders dan begrenzen alleen. Je leert de zorg erkennen zonder in te gaan op de toon, en helder maken waar het gesprek wel en niet over gaat.

Vroeg zien wat er aankomt

In een klas zie je het meestal ruim van tevoren. Iemand wordt onrustig, zoekt aandacht, reageert scherper dan normaal. Het moment waarop je kunt sturen ligt daar, niet bij de uitbarsting.

Je leert die opbouw herkennen en er iets mee doen zonder de les te onderbreken. Vaak is een korte interventie op het juiste moment genoeg om een half uur gedoe te voorkomen.

Wat de wet van een school verwacht

Voor scholen lopen er twee verplichtingen naast elkaar, en die worden vaak door elkaar gehaald.

Zorgplicht voor leerlingen

De Wet veiligheid op school verplicht scholen in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs om zorg te dragen voor de sociale veiligheid van leerlingen. Concreet betekent dat: een sociaal veiligheidsbeleid uitvoeren, een aanspreekpunt en een coördinator aanwijzen, en de veiligheidsbeleving van leerlingen monitoren.

Die verplichting gaat over leerlingen. Dat is belangrijk, want hij zegt niets over je personeel.

Arboverplichting voor personeel

Voor je medewerkers geldt de Arbowet. Agressie valt daar onder psychosociale arbeidsbelasting. Je bent verplicht die risico’s op te nemen in de risico-inventarisatie en je personeel voor te lichten over hoe zij ermee omgaan.

Een agressietraining raakt beide sporen tegelijk. Je team weet wat het moet doen, en je kunt aantonen dat je je personeel hebt voorgelicht.

Aantoonbaar voldoen aan je voorlichtingsplicht

Iedere deelnemer ontvangt na afloop een handout met de behandelde stof en een certificaat van succesvolle deelname. Daarmee heb je zwart op wit dat je mensen zijn voorgelicht.

Melden gebeurt te weinig, en dat kost je zicht

Uit onderzoek naar sociale veiligheid op scholen blijkt dat onderwijspersoneel incidenten lang niet altijd meldt. In het basisonderwijs geeft een derde van de betrokkenen aan geen melding te doen, in het voortgezet onderwijs is dat het grootste deel.

De reden die mensen zelf geven is bijna altijd dezelfde: het hoort erbij. Dat is begrijpelijk en het is tegelijk het punt waarop scholen vastlopen. Zonder meldingen zie je geen patroon, en heb je ook geen onderbouwing als je iets wil veranderen.

In de training komt dit expliciet aan bod. Niet als les over formulieren, maar als gesprek over waar de grens ligt van wat normaal is. Teams komen daar vaak zelf achter dat ze die grens onbewust hebben verlegd.

Oefenen met een trainingsacteur

Uitleg over agressie verandert weinig aan wat je doet als het gebeurt. Onder spanning val je terug op wat je hebt geoefend, niet op wat je hebt gehoord.

Daarom werken we met professionele trainingsacteurs. Die spelen niet zomaar een lastige leerling of een boze ouder, maar doseren op het niveau waar de deelnemer aan werkt. Een startende docent krijgt een andere situatie dan iemand die er twintig jaar staat.

De scénario’s stemmen we vooraf met je af. Wat is er bij jullie gebeurd, welke situaties komen terug, en waar loopt het team op vast. Dat wordt nagespeeld, met ruimte om het opnieuw te doen en anders aan te pakken.

Zo ziet de training eruit

De training duurt één dag en wordt bij jullie op locatie gegeven, met groepen van vier tot twaalf deelnemers.

Vooraf vullen deelnemers een schriftelijke intake in waarin zij aangeven welke situaties zij tegenkomen. Op basis daarvan stellen wij het programma samen, zodat er geoefend wordt met wat er bij jullie werkelijk speelt.

Na afloop ontvangt iedere deelnemer een handout en een certificaat van succesvolle deelname, en vragen wij om een feedbackformulier.

Voor wie de training is

Wij trainen teams in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs en mbo. Docenten, mentoren, onderwijsassistenten en zorgcoördinatoren sluiten allemaal aan.

Ook conciërges, administratie en balie kunnen meedoen. Zij zijn vaak het eerste aanspreekpunt voor een boze ouder, terwijl daar in hun functie zelden aandacht voor is.

Werkt jouw team met leerlingen bij wie het gedrag voortkomt uit problematiek? Kijk dan ook naar onze agressietraining GGZ. Voor het versterken van de weerbaarheid van je medewerkers hebben we een aparte weerbaarheidstraining.

Wat je team na afloop kan

Aan het einde van de training weet iedere deelnemer hoe hij oplopende spanning vroeg herkent en wat hij doet voordat een situatie kantelt.

Deelnemers kunnen een grens stellen zonder dat het een machtsstrijd wordt, en weten hoe zij een gesprek met een boze ouder sturen zonder mee te gaan in de toon.

En misschien wel het belangrijkste: het team hanteert dezelfde lijn. Dat maakt de school voorspelbaarder, voor de medewerkers en voor de leerlingen.

Wil je eerst weten hoe onze aanpak in het algemeen werkt? Kijk dan op de pagina over onze agressietraining.

Gaat het bij jullie niet zozeer om agressie richting personeel, maar om het klimaat in de klas en tussen collega’s? Kijk dan naar onze sociale veiligheid onderwijs.