Weerbaarheidstraining zorg: stevig staan zonder de zorgrelatie te verliezen

In de zorg werk je met mensen die afhankelijk van je zijn. Dat maakt grenzen stellen ingewikkelder dan achter een balie. Je wil duidelijk zijn, maar je wil de cliënt of patiënt ook niet kwijtraken. Precies daar loopt het bij veel medewerkers vast.

Weerbaarheidstraining gaat niet over harder worden. Het gaat over stevig blijven staan terwijl je zorgzaam blijft, en weten wat je doet als iemand daar overheen gaat.

Grenzen stellen bij iemand voor wie je zorgt

Een baliemedewerker kan een gesprek afkappen en de volgende klant helpen. In de zorg werkt dat niet. Je komt die cliënt over een uur weer tegen, en morgen weer.

Dat maakt dat veel zorgmedewerkers hun grens laten schuiven. Eerst een keer, dan vaker, en op een gegeven moment is het normaal geworden. Teams merken dat pas als iemand uitvalt of als een nieuwe collega vraagt of dit echt de bedoeling is.

In de training kijken we naar waar die grens bij jou ligt en of het team er hetzelfde over denkt. Want een grens die per dienst verschilt is voor de cliënt onvoorspelbaar, en dat maakt het voor iedereen onrustiger.

Wat weerbaarheid in de zorg concreet betekent

Weerbaarheid klinkt groot, maar in de praktijk bestaat het uit een klein aantal vaardigheden die je onder druk nog kunt uitvoeren.

Je eigen spanning reguleren

Zodra iemand fel wordt, gebeurt er ook iets in je lichaam. Je ademhaling versnelt, je aandacht vernauwt en de neiging om snel te reageren wordt groter. Wie dat niet merkt, reageert vanuit die spanning.

Je leert herkennen wat er bij je gebeurt en hoe je daar invloed op uitoefent. Dat is geen ademhalingsoefening voor de vorm, maar iets wat je midden in een situatie kunt gebruiken.

Non-verbale communicatie

Voordat je iets zegt, heeft de ander je houding al gelezen. Waar je staat, hoeveel ruimte je laat, wat je gezicht doet.

Je leert de signalen van de ander eerder opmerken, en je leert je eigen lichaamstaal bewust inzetten. In veel situaties bepaalt dat meer dan de woorden die erop volgen.

Grenzen aangeven en vasthouden

Een grens werkt alleen als je hem kunt herhalen zonder harder te worden. Dat klinkt simpel en het is in de praktijk het lastigste onderdeel, zeker als de ander emotioneel is of je kent.

Je oefent hoe je kort en duidelijk bent, wat je doet als de ander doorgaat, en hoe je het gesprek afrondt zonder dat de relatie beschadigd raakt.

Fysieke weerbaarheid

Soms gaat het toch mis. Iemand pakt je vast tijdens de verzorging, of komt zo dichtbij dat je niet meer weg kunt.

Je leert een beperkt aantal technieken om veilig los te komen en afstand te maken. Geen vechtsport, en niets wat buiten je eigen protocol valt. Het gaat om handelingen die ook werken als je schrikt.

Oefenen met een trainingsacteur

Uitleg over weerbaarheid verandert weinig aan wat je doet als het gebeurt. Onder spanning val je terug op wat je hebt geoefend, niet op wat je hebt gehoord.

Daarom werken we altijd met een professionele trainingsacteur. Die speelt niet zomaar een lastige cliënt, maar doseert op het niveau waar de deelnemer aan werkt. Iemand die net begint krijgt een andere situatie dan iemand die er twintig jaar staat.

De scenario’s stemmen we vooraf met je af. Wat is er bij jullie gebeurd, welke situaties komen terug, en waar loopt het team op vast. Dat wordt nagespeeld, met ruimte om het opnieuw te doen en anders aan te pakken.

Zo ziet de training eruit

De training duurt één dag en wordt bij jullie op locatie gegeven.

Wij werken met groepen van vier tot twaalf deelnemers. Kleiner dan dat levert te weinig variatie op in de oefeningen, groter dan dat gaat ten koste van de aandacht per persoon.

Voorafgaand aan de training vullen de deelnemers een schriftelijke intake in. Daarin geven zij aan welke situaties zij tegenkomen en waar zij tegenaan lopen. Op basis daarvan stellen wij het programma samen, zodat er geoefend wordt met wat er bij jullie werkelijk speelt.

Na afloop ontvangt iedere deelnemer een handout met de behandelde stof en een certificaat van succesvolle deelname. Ook vragen wij deelnemers een feedbackformulier in te vullen, zodat je weet hoe de training is ervaren.

Aantoonbaar voldoen aan je voorlichtingsplicht

Agressie valt onder psychosociale arbeidsbelasting. Als werkgever ben je verplicht die risico’s op te nemen in je risico-inventarisatie en je medewerkers voor te lichten over hoe zij ermee omgaan.

Het certificaat en de handout die deelnemers meekrijgen zijn daarvoor je bewijs. Daarmee kun je aantonen dat je mensen zijn voorgelicht als de Nederlandse Arbeidsinspectie ernaar vraagt.

Voor wie de training is

Wij trainen teams in ziekenhuizen, verpleeghuizen, thuiszorg, gehandicaptenzorg en jeugdzorg. Verpleegkundigen, verzorgenden, begeleiders en baliemedewerkers sluiten allemaal aan.

Ook ondersteunende functies die met cliënten te maken krijgen kunnen meedoen, zoals receptie, facilitair en huishoudelijke dienst. Zij lopen tegen dezelfde situaties aan, vaak zonder dat daar in hun functie aandacht voor is.

Werkt jouw team in de geestelijke gezondheidszorg? Dan speelt agressie die voortkomt uit het ziektebeeld een grotere rol. Kijk in dat geval ook naar onze agressietraining GGZ.

Wat je team na afloop kan

Aan het einde van de training weet iedere deelnemer hoe hij ongewenst gedrag professioneel begrenst, en wat hij doet als de ander daar overheen gaat.

Deelnemers zijn zich bewust van hun eigen spanning en hebben concrete manieren om daar invloed op uit te oefenen. Zij weten hoe zij veilig loskomen als een situatie fysiek wordt.

En misschien wel het belangrijkste: het team heeft dezelfde afspraken. Dat maakt de werkvloer voorspelbaarder, voor de medewerkers en voor de cliënt.

Wil je eerst het algemene verhaal? Kijk op de pagina over onze weerbaarheidstraining.

Wordt een situatie bij jullie regelmatig fysiek? Dan is onze fysieke weerbaarheidstraining een goede aanvulling.