Onze diensten
Heb je hulp nodig? Neem gerust contact met ons op.
Kort antwoord: agressie valt onder psychosociale arbeidsbelasting, en je bent als werkgever verplicht daar beleid op te voeren. Dat betekent concreet drie dingen: de risico’s in kaart brengen, maatregelen vastleggen en je medewerkers voorlichten.
Hieronder staat per verplichting wat er precies van je wordt verwacht, met de artikelen erbij zodat je het kunt nazoeken.
De Arbowet gebruikt de term psychosociale arbeidsbelasting, meestal afgekort tot PSA. Daaronder vallen agressie en geweld, seksuele intimidatie, pesten, discriminatie en werkdruk.
Dat is belangrijk om te weten, want het betekent dat agressie geen apart onderwerp is met een eigen regeling. Het valt onder een bredere verplichting waar ook pesten en werkdruk onder vallen. Beleid dat alleen over externe agressie gaat, dekt de PSA-verplichting dus niet volledig.
Op grond van artikel 3 lid 2 van de Arbowet ben je verplicht beleid te voeren dat gericht is op het voorkomen of beperken van psychosociale arbeidsbelasting.
Let op het woord voorkomen. De wet vraagt niet alleen om goed reageren als er iets gebeurt, maar om maatregelen die voorkomen dat het gebeurt. Dat onderscheid komt terug als de Arbeidsinspectie langskomt.
Het Arbobesluit maakt de wet concreet. Artikel 2.15 zegt dat je de risico’s rond psychosociale arbeidsbelasting opneemt in je risico-inventarisatie en -evaluatie, en dat je in het plan van aanpak vastlegt welke maatregelen je neemt.
In de praktijk gaat het hier vaak mis. Veel organisaties hebben een RI&E waarin agressie wel wordt genoemd, maar zonder dat er in het plan van aanpak iets concreets tegenover staat. Een genoemd risico zonder maatregel is geen beleid.
Wat er in het plan van aanpak hoort te staan: welke maatregel, wie is verantwoordelijk, wanneer is het klaar en wanneer wordt het geëvalueerd.
Naast de RI&E geldt een aparte verplichting: medewerkers die risico lopen moeten voorlichting en onderricht krijgen over die risico’s en over de maatregelen die je hebt getroffen.
Dit is de bepaling waar een training rechtstreeks onder valt. En het is ook de bepaling waar organisaties het vaakst op vastlopen, omdat voorlichting geven iets anders is dan kunnen aantonen dat je het hebt gedaan.
Praktisch: zorg dat je per medewerker kunt laten zien wanneer hij voorlichting kreeg en waarover. Een deelnemerslijst met datum, een handout en een bewijs van deelname zijn daarvoor voldoende. Zonder registratie heb je het formeel niet gedaan.
Naast de Arbowet loopt er een tweede spoor. Op grond van artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek heb je als werkgever een zorgplicht voor een veilige werkomgeving.
Het verschil met de Arbowet is het gevolg. De Arbowet gaat over toezicht en handhaving door de Arbeidsinspectie. Artikel 7:658 gaat over aansprakelijkheid: als een medewerker schade oploopt en jij kunt niet aantonen dat je aan je zorgplicht hebt voldaan, ben je in beginsel aansprakelijk.
Dat maakt de registratie van voorlichting dus dubbel belangrijk. Hij dient niet alleen om de inspectie tevreden te stellen, maar ook als je bewijs in een aansprakelijkheidskwestie.
De Nederlandse Arbeidsinspectie toetst of je PSA-beleid er is en of het werkt. Voldoet een organisatie niet, dan kan de Inspectie een eis stellen om het beleid aan te passen. Bij aanhoudend verzuim kan een boete volgen.
In de praktijk komt de Inspectie meestal langs na een melding of na een incident. De eerste vraag is dan niet wat er is gebeurd, maar wat je had gedaan om het te voorkomen.
Loop deze vijf punten na om te zien waar je staat:
1. Staat agressie als risico benoemd in je RI&E?
2. Staan er concrete maatregelen tegenover in het plan van aanpak, met verantwoordelijke en termijn?
3. Hebben medewerkers die risico lopen voorlichting gehad?
4. Kun je die voorlichting aantonen, per persoon en met datum?
5. Wordt het beleid periodiek geëvalueerd en bijgesteld?
Blijft er ergens een nee staan, dan zit daar je werk.
Een agressietraining vult twee dingen tegelijk in: je medewerkers weten wat ze moeten doen, en je kunt aantonen dat je aan de voorlichtingsplicht hebt voldaan.
Bij ons krijgt iedere deelnemer een handout met de behandelde stof en een certificaat van succesvolle deelname. Daarmee heb je zwart op wit wat er is behandeld en wie erbij was.
Meer over de inhoud staat op de pagina over onze agressietraining. Werk je in de zorg of GGZ, dan sluiten agressietraining zorg en agressietraining GGZ beter aan. Gaat het bij jullie meer over omgangsvormen tussen collega’s onderling, kijk dan naar sociale veiligheid training.
Ja. De Arbowet maakt geen onderscheid tussen agressie van binnen of van buiten de organisatie. Alles wat onder psychosociale arbeidsbelasting valt, valt onder je zorgplicht als werkgever.
Een training als zodanig is niet verplicht. Wat wel verplicht is, is dat medewerkers die risico lopen voorlichting en onderricht krijgen over de risico’s en de maatregelen. Een training is de meest praktische manier om daaraan te voldoen en het aantoonbaar te maken.
Bij belangrijke wijzigingen in het werk, en verder periodiek. Er staat geen vaste termijn in de wet, maar in de praktijk wordt een cyclus van drie tot vier jaar aangehouden, met tussentijdse bijstelling als er iets verandert.
Je verplichting is de voorlichting aanbieden en dat vastleggen. Weigert iemand, leg dat dan ook vast. Dan heb je aantoonbaar aan je kant van de verplichting voldaan.
Ja. De verplichting tot PSA-beleid geldt ongeacht het aantal medewerkers. Wel geldt voor organisaties tot 25 medewerkers een lichtere toets van de RI&E.
