Bij iemand die verward overkomt werken drie dingen: rust in je tempo, ruimte in je afstand en contact op het gevoel in plaats van op de inhoud. Wat bijna altijd misgaat is corrigeren, dus uitleggen dat wat iemand denkt niet klopt. Dat levert weerstand op en geen kalmte. Hieronder staat wat wel werkt, wat het erger maakt en welk nummer je in welke situatie belt.
Het woord komt uit de politieregistratie. Sinds 2011 boekt de politie meldingen over overlast door een persoon met verward gedrag onder de code E33. Dat is een administratief label en geen medische vaststelling. Achter zo’n melding kan van alles zitten: dementie, een psychose, een delier, alcohol of drugs, een verstandelijke beperking, uitputting, medicatie die verkeerd valt, of iemand die een taal spreekt die niemand op dat moment verstaat en daardoor in paniek raakt.
Dat is meer dan een woordenkwestie. Ga je ervan uit dat je met psychiatrie te maken hebt, dan reageer je anders dan wanneer iemand onderkoeld is of net een klap op zijn hoofd heeft gehad. De eerste vraag is daarom niet wat deze persoon mankeert, maar wat deze persoon nu nodig heeft.
In 2025 registreerde de politie 168.960 incidenten waarbij iemand met verward of onbegrepen gedrag betrokken was. Dat is 12 procent meer dan in 2024. In 2012 waren het er 44.571. De stijging loopt al jaren door.
Let wel op wat er geteld wordt. Het gaat om geregistreerde gebeurtenissen en niet om personen. Een groot deel van die meldingen is toe te schrijven aan een relatief kleine groep mensen die vaker in beeld komt. De cijfers zeggen dus niet dat er elk jaar tienduizenden nieuwe mensen in de war raken. Ze zeggen dat de politie steeds vaker aan tafel zit bij problematiek die daar niet thuishoort.
Drie nummers voor drie situaties. Ze worden vaak door elkaar gehaald, en dat is de reden dat er regelmatig een agent voor de deur staat bij een probleem dat geen politieprobleem is.
Dat laatste nummer wordt het vaakst overgeslagen, simpelweg omdat mensen het niet kennen. Zet het in je protocol en hang het op de plek waar collega’s bellen.
Een team dat hier goed mee omgaat heeft twee dingen geregeld. Er is een gedeelde aanpak, zodat niet de ene collega gaat corrigeren terwijl de andere probeert aan te sluiten. En er zijn afspraken over wanneer je opschaalt en naar wie.
Dat leer je niet van een presentatie. In onze agressietraining voor de GGZ oefenen deelnemers met een trainingsacteur precies deze situaties: iemand in een psychose, iemand onder invloed, iemand die dreigt omdat hij bang is. Kom je dit tegen aan een balie, in een wijk of op een afdeling buiten de GGZ, dan sluit de agressietraining beter aan. Gaat het je vooral om wat zulke situaties met jou doen en hoe je daarna weer verder kunt, kijk dan naar de weerbaarheidstraining voor de GGZ.
Veelgestelde vragen
Verward gedrag beschrijft wat je ziet, het is geen diagnose. De politie gebruikt er sinds 2011 een registratiecode voor. Achter dat label kan psychiatrie zitten, maar net zo goed dementie, een delier, middelengebruik, een verstandelijke beperking of pure uitputting. Uit het gedrag alleen kun je de oorzaak niet afleiden.
Je bevestigt de inhoud niet en je bestrijdt hem ook niet. Je reageert op het gevoel eronder. “Dat klinkt beangstigend” is iets anders dan zeggen dat er inderdaad camera’s in de muur zitten. Zo houd je contact zonder onwaarheden te bevestigen.
Bij direct gevaar bel je 112. Is de politie nodig zonder spoed, dan bel je 0900-8844. Maak je je zorgen zonder dat er iets acuuts speelt, dan is 0800-1205 het juiste nummer. Dat is het landelijk Meldpunt Zorgwekkend Gedrag, dat je doorverbindt met een meldpunt in je eigen regio.
In 2025 registreerde de politie 168.960 incidenten waarbij iemand met verward of onbegrepen gedrag betrokken was, 12 procent meer dan in 2024. In 2012 waren het er 44.571. Het gaat om geregistreerde gebeurtenissen en niet om unieke personen: een groot deel komt van een kleinere groep mensen die vaker in beeld is.
Ja, maar niet uit een lijstje. Het lastige zit in het moment zelf: rustig blijven terwijl iemand onvoorspelbaar is, en niet vervallen in corrigeren. Dat vraagt oefening met een trainingsacteur die het gedrag realistisch neerzet, zodat je je eigen reflex merkt en kunt bijstellen.
Benieuwd wat een training voor jullie team zou doen?
Vertel kort welke situaties er bij jullie spelen. Je krijgt een voorstel op maat, met een prijs en een voorgestelde datum.
